भाग 1
पुरौनी हिन्दी से छत्तीसगढ़ी शब्दकोश कोशसुरता रखे के बात
(जेन शब्द के छत्तीसगढ़ी शब्द नइ हे तेकर पर्यावाची शब्द खोजना हे अउ वोकर छत्तीसगढ़ी करण करके लिखना हे।)
डालना() डारई।
निकाल() हेर।
अस्त-व्यस्त () रोंगोबोंगो।
माया (ना. ) माया, अड़ानीपन, अबिद्या, महानींद।
ठूँसना() बोजई, भरई, दपोचई ।
महासुषुप्ति(वि. ) महासुते, मायाग्रस्त।
महासुषुप्त(वि. ) महासुते, महासुतर्रा, महासुतर्री।
पानी से भरा छोटा गड्ढ़ा(ना. ) चितावर।
शौच(ना.) बाहिरबट्टा, झाड़ा, टट्टी, दुक्की।
टट्टीखोली(ना.) शौचालय।
मुत्र(ना. )मुतु,पिसाबपानी, एक्की।
समाजकंटक(ना. )समाजकाँटा ।असामाजिकतत्व(ना. )समाजकाँटा।
पवित्रभाव(वि. ) पबरित भाव।
लहालोट (वि. ) लहलोट, आनंदित ।
आनंदित (वि. ) लहालोट, तरंगित।
आल्हादित (वि. ) लहालोट, तरंगित।
तरंगित (वि. ) लहरावत।
कंपायमान() काँपत, हालत-डोलत।
हरिद्रापीत(संस्) हरदीपिंयर।
सघनमेघ() डुहडुहायबादर ।
बाधिन दुग्ध(वि. ना. ) बघनीदूध।
केवल (वि. ) फकत, अतकेच।
कंजूस (वि. ) छिच्छड़।
कृपण(वि. ) छिछोड़ा।
वनमृग(ना. ) बनमिरगा।
वनप्रागंण(वि. ) बनअंगना।
समयसंकेत(वि. ) बेरा संकेत।
कालसंकेत(विं) बेराइसारा।
देर शाम(वि. ) सोरा सांझ।
स्वर्णकूप(वि. ) सोनकुँआ।
अमरूदकछार(ना. ) जाम कछार।
मधु पलाश(वि. ) मीठपरसा।
पूछताछ (स्त्री. ) फुराजमूगी।
विश्लेषण(पुल्. ) छिंहीबिंही फरीफरा।
उत्तराधिकारी(वि. ) धनखवैया, आली-आरस।
वटशाखा(ना. ) बरडारा ।
शुभसमय() शुभबेराघड़ी।
सगुनलेखक(वि. ) सगुनलिखैया।
गुरतुरहा() मिठासयुक्त।
मयामिंझरागारी() प्रेममिश्रित गाली।
लबारीमिंझरागोठ() असत्यमिश्रित वचन।
छिंहीबिंही फरीफरा(पुल्. ) विश्लेषण ।
शुद्ध (वि. ) असल, असली, आरुग।
शुद्धघी(ना. ) आरुगघीव, असलचीव।
शुद्धता (वि. ) आरुगपन, असलपन।
शुद्धबुद्धि (वि. ) आरुगबुध, विशुद्धबुध।
शुद्धि(स्त्री. ) आरुग करई।
शुद्धिकरण (क्रि. ) आरुग करई, सुध करई।
शुद्धअन्तःकरण (वि. ) आरुगअंतस।
अन्तःकरण (ना. ) अन्तस।
मन(पुल्. ) मन, मगज।
बुद्धि(ना. ) बुध।
चित्त(ना. ) चित्त।
अहंकार (पुल्. ) गरब, गुमान, अहमैती।
बुद्धिमान (वि. ) बुधियार।
दीनहीन (वि. ) गदमसरा ।
दीनहीन (वि. )गदमसरी ।
भोलाभाला(वि. )भड़भेसरा ।
जल(ना. )पानी-काँजी।
तीज-पोला (ना. )तीजा-पोरा।
काँचीकुचिया (ना. )चुकिया-पोरा ।
मायका (ना. )माय-मइके ।
साला मित्र(वि. )सारा सख्खा।
स्त्रीप्राणी(वि. )डउकी-परानी ।
समेटना(क्रि. )धरई-सइतई ।
संकलित-संग्रहित(वि. )सकेले-रपोटे ।
जोड़ा-रखा(वि. )जोरे-धरे ।
दला-कूटा(वि. )छराय-कुटाय ।
दलित (वि. )दराय - पिसाय ।
आटा(ना. )पिसान-घिसान।
पत्नी-पुत्र (ना. )डउकी लइका।
षष्ठी-प्रसूति (ना)छट्ठी-छेवारी ।
बरहीअन्न(वि.)बरही-भात ।
बारह-परिक्रमा(वि. )बारा-भाँवर ।
लंगड़-काना(वि.)खोरवा-कनवा ।
गूँगा (वि. )कोंदा-बउला ।
गूँगी(वि. )कोंदी - बउली ।
सँकरा(वि. )धाँधुर- साँकुर।
भाँजा(ना. )कपिला-भाँचा ।
नृत्य-कूद(ना. )नाचा-कूद ।
प्रातःकाल(ना. )बड़ेभिनसरहा, बड़ेफजर ।
दोपहर (ना. )भरे मँझनिया।
सम्पन्न (वि. )भरे-पूरे।
सम्पन्न (विं)भरे-बोजे ।
कूटा-पटका()कुटेले-पटेले ।
पटकनी (क्रि. )पटेलई ।
करवट (क्रि. )अलथी-कलथी।
झड़ी(वि. )झड़ी-पानी, झिमिर-झिमिर बरसा।
ग्राम (ना. )गाँव गौंतरी ।
प्रेम-पीड़ा(ना. )मया-पीरा ।
प्रेम-सहानुभूति ()दया-मया ।
हितैषी - प्रेमी(वि. )हितू मयारू, हितू पिरीतू ।
प्रबंध(पुल्. )जाक-जोखा ।
प्रबंधक(वि. ) जोखाधरैया, जोखाकरैया।
विपदाग्रस्त()बिपतपरे।
रोगग्रस्त(वि. )रोगधरे।
मोहग्रस्त(वि. )मोहपरे ।
हिंसाग्रस्त(वि. )हलहलितमाते ।
तनावग्रस्त(वि. )झींकतानपरे ।
अभावग्रस्त(वि. )कंगालीपरे ।
अतिक्षुधाग्रस्त()पेटखनाय ।
ओलाग्रस्त()पालापरे।
संगतिग्रस्त()पालापरे।
शेष()हाथलगे।
हासिल()हाथआय।
रोगी मद्यप()रोगहा - मँदहा ।
धानबुवाई()बतर, धानबोनी।
अभिमंत्रित()मंतरमारे, मंतरफूँके।
अभिमंत्रित जल(वि. )मंतरपानी ।
प्रेमासक्त()मयाबुड़े ।
असमपाद(पुल्. ) रेचका, डेड़गोडिया।
असमपाद (स्त्री. )रेचकी, डेड़गोड़ी ।
उत्तानपाद(वि. ) उतानगोड़।
कालकवलित(वि. )बेरालीले, काललीले, कालखाय, कालगाल समाय ।
चौकोर(वि. )चकोलन।
महासुषुप्ति(वि. ) महासुते, मायाग्रस्त।
महासुषुप्त(वि. ) महासुते, महासुतर्रा, महासुतर्री।
पानी से भरा छोटा गड्ढ़ा(ना. ) चितावर।
शौच(ना.) बाहिरबट्टा, झाड़ा, टट्टी, दुक्की।
टट्टीखोली(ना.) शौचालय।
मुत्र(ना. )मुतु,पिसाबपानी, एक्की।
समाजकंटक(ना. )समाजकाँटा ।असामाजिकतत्व(ना. )समाजकाँटा।
पवित्रभाव(वि. ) पबरित भाव।
लहालोट (वि. ) लहलोट, आनंदित ।
आनंदित (वि. ) लहालोट, तरंगित।
आल्हादित (वि. ) लहालोट, तरंगित।
तरंगित (वि. ) लहरावत।
कंपायमान() काँपत, हालत-डोलत।
हरिद्रापीत(संस्) हरदीपिंयर।
डुहडुहायबादर() सघनमेघ।
बाधिन दुग्ध(वि. ना. ) बघनीदूध।
केवल (वि. ) फकत, अतकेच।
कंजूस (वि. ) छिच्छड़।
कृपण(वि. ) छिछोड़ा।
वनमृग(ना. ) बनमिरगा।
वनप्रागंण(वि. ) बनअंगना।
समयसंकेत(वि. ) बेरा संकेत।
कालसंकेत(विं) बेराइसारा।
देर शाम(वि. ) सोरा सांझ।
स्वर्णकूप(वि. ) सोनकुँआ।
अमरूदकछार(ना. ) जाम कछार।
मधु पलाश(वि. ) मीठपरसा।
पूछताछ (स्त्री. ) फुराजमूगी।
विश्लेषण(पुल्. ) छिंहीबिंही फरीफरा।
उत्तराधिकारी(वि. ) धनखवैया, आली-आरस।
वटशाखा(ना. ) बरडारा ।
शुभसमय() शुभबेरा, शुभ घड़ी।
सगुनलेखक(वि. ) सगुनलिखैया।
गुरतुरहा() मिठासयुक्त।
मयामिंझरा गारी() प्रेममिश्रित गाली।
लबारीमिंझरागोठ() असत्यमिश्रित वचन।
छिंहीबिंही फरीफरा(पुल्. ) विश्लेषण ।
शुद्ध (वि. ) असल, असली, आरुग।
शुद्धघी(ना. ) आरुगघीव, असलचीव।
शुद्धता (वि. ) आरुगपन, असलपन।
शुद्धबुद्धि (वि. ) आरुगबुध, विशुद्धबुध।
शुद्धि(स्त्री. ) आरुग करई।
शुद्धिकरण (क्रि. ) आरुग करई, सुध करई।
शुद्धअन्तःकरण (वि. ) आरुगअंतस।
अन्तःकरण (ना. ) अन्तस।
मन(पुल्. ) मन, मगज।
बुद्धि(ना. ) बुध।
चित्त(ना. ) चित्त।
अहंकार (पुल्. ) गरब, गुमान, अहमैती।
बुद्धिमान (वि. ) बुधियार।
दीनहीन (वि. ) गदमसरा ।
दीनहीन (वि. )गदमसरी ।
भोलाभाला(वि. )भड़भेसरा ।
जल(ना. )पानी-काँजी।
तीज-पोला (ना. )तीजा-पोरा।
काँचीकुचिया (ना. )चुकिया-पोरा ।
मायका (ना. )माय-मइके ।
साला मित्र(वि. )सारा सख्खा।
स्त्रीप्राणी(वि. )डउकी-परानी ।
समेटना(क्रि. )धरई-सइतई ।
संकलित-संग्रहित(वि. )सकेले-रपोटे ।
जोड़ा-रखा(वि. )जोरे-धरे ।
दला-कूटा(वि. )छराय-कुटाय ।
दलित (वि. )दराय - पिसाय ।
आटा(ना. )पिसान-घिसान।
पत्नी-पुत्र (ना. )डउकी लइका।
षष्ठी-प्रसूति (ना)छट्ठी-छेवारी ।
बरहीअन्न(वि.)बरही-भात ।
बारह-परिक्रमा(वि. )बारा-भाँवर ।
लंगड़-काना(वि.)खोरवा-कनवा ।
गूँगा (वि. )कोंदा-बउला ।
गूँगी(वि. )कोंदी - बउली ।
सँकरा(वि. )धाँधुर- साँकुर।
भाँजा(ना. )कपिला-भाँचा ।
नृत्य-कूद(ना. )नाचा-कूद ।
प्रातःकाल(ना. )बड़ेभिनसरहा, बड़ेबिहनिया ।
दोपहर (ना. )भरे मँझनिया।
सम्पन्न (वि. )भरे-पूरे।
सम्पन्न (विं)भरे-बोजे ।
कूटा-पटका()कुटेले-पटेले ।
पटकनी (क्रि. )पटेलई ।
करवट (क्रि. )अलथी-कलथी।
झड़ी(वि. )झड़ी-पानी, झिमिर-झिमिर बरसा।
ग्राम (ना. )गाँव गौंतरी ।
प्रेम-पीड़ा(ना. )मया-पीरा ।
प्रेम-सहानुभूति ()दया-मया ।
हितैषी - प्रेमी(वि. )हितू मयारू, हितू पिरीतू ।
प्रबंध(पुल्. )जाक-जोखा ।
प्रबंधक(वि. ) जोखाधरैया, जोखाकरैया।
विपदाग्रस्त()बिपतपरे।
रोगग्रस्त(वि. )रोगधरे।
मोहग्रस्त(वि. )मोहपरे ।
हिंसाग्रस्त(वि. )हलहलितमाते ।
तनावग्रस्त(वि. )झींकतानपरे ।
अभावग्रस्त(वि. )कंगालीपरे ।
अतिक्षुधाग्रस्त()पेटखनाय ।
ओलाग्रस्त()पालापरे।
संगतिग्रस्त()पालापरे।
शेष()हाथलगे।
शेष()हाथआय, सेख, बाँचे ।
रोगी मद्यप()रोगहा - मँदहा ।
धानबुवाई()बतर, धानबोनी।
अभिमंत्रित()मंतरमारे, मंतरफूँके।
अभिमंत्रित जल(वि. )मंतरपानी ।
प्रेमासक्त()मयाबुड़े
असमपाद(पुल्. ) रेचका।
असमपाद (स्त्री. )रेचकी।
उत्तानपाद(वि. ) उतानगोड़।
कालकवलित(वि. )बेरालीले।
चौकोर(वि. )चकोलन।
चौरस(वि. ) चकोलन, चरकोनिया।
अग्रहायन (पु.)अग्घन ।
अग्रिम (पु.) - अगोतरी।
अग्रिमराशि(ना. )अगोतरीधन।
अग्रसर() अगुवावत।
अचानक (क्रि.वि.)हुरहा, उदुपहा, उरभट।
अचार (पु.) अथान ।
अच्छा (पु.)बढ़िया, नीक, बने।
अस्पृश्य (वि.) अछूत।
अस्पृश्यता () अछुतपन, अछूतहई ।
अपरिचित (वि.) अनचिन्हार ।
अजब (वि.) अजगुत।
अजीर्ण (पु.) अजीरन, अनपचक।
अज्ञात (वि.)अनचिन्ह, अनचिन्हार।
अज्ञान (पु.) निरबुद्धि, निरबुध।
अज्ञानता (स्त्री.) नासमझी।
अटूट (वि.) पक्का
अट्टहास (वि.) ठहाका
अड़ियल (वि.) जिद्दी
अड़ोस-पड़ोस (पु.)अरोस-परोस
अड्डा (पुल्. ) ठउर ठीहा, ठउर ठिकाना।
अति (वि) अब्बड़, बड़, घात।
अवैधअतिक्रमण (पु.) अवैध पोगराय।
अवैधअतिक्रमणकारी (पुल्. ) अवैध पोगरैया।
अतिथि (पु.)पहुना, सगा, सगासोदर।
अतिरिक्त (पु.) उपरहा, अक्तहा, आगर ।
अतिरेक (पु.)अनपब्बर बढ़ती, अनपब्बर बाढ़े।
अतिवृष्टि (स्त्री.) आगरझड़ी, अक्ताबरसा।
अतिशय (वि.) अब्बड़, घात, बड़, अक्ता।
अधिक(वि. ) अक्ता, अक्तहा, आगर, जादा।
अतिसार (पु.) आँवाजुड़ी।
दस्त(ना. ) पोकर्री ।
अतीत (वि.) जुन्नाबेरा, तइहाबेरा, बीतेबेरा।
अतुकांत (वि.)बिनतुक ।
अत्यंत (वि.) अबड़ेच, बड़ अकन, नंगत, रटाटोर।
अत्यधिक (वि.) अब्बड़, बड़ अकन, नंगत, रटाटोर।
अत्यल्प (वि.) थोकुन थोरिक, थोकन, एककनिक, एकटुड़ी, एककन।
अथवा (यो) नइ तो।
आदर (पु.) सनमान, अदप।
अदम्य (वि.) जबरदम, जब्बर, जबर।
अदरक (पु.) आदा ।
हावभाव (स्त्री.) नखरा।
अदालत (स्त्री.) अदालत,
कचहरी (ना. ) कछेरी ।
अदृश्य (वि.) लोप, छप्प, अदीख।
अद्भुत (वि.) अजगुत ।
अद्यतन (वि.) एकदम नवा, नवानवेला, नेवरिया, नेवरनिन।
अद्वितीय (वि.) अदूसर, अलगेच।
विगलित(वि. ) गिरे, टघले, पझरे ।
अधपका (वि.) अधपक्का, गेदरहा।
अधबीच () आधाबीच।
अधम (वि.) पापी, नीच, निहल।
अधमरा (वि.) अधमरहा ।
अधर्म (पु.) अधरम ।
अधिक (वि.) अब्बड़, बहुत, अनपब्बर।
अधिकार (पु.) अधिकार।
अधिकारी (पु.) अधिकारी।
अधिकृत (वि.) कब्जाय, पोगराय।
अधिग्रहण (पु.) पोगरई।
अधिग्रहणकर्ता() पोगरैया।
अधिग्रहित () पोगराय, कब्जाय।
अधिनायक (पु.) मुखिया, माईमूड़, सियान।
अधिनियम (पु.) नियम।
अधिवक्ता (पु.) अधिवक्ता।
अधिवेशन (पु.) बइठका, बैठक।
अधीर (वि.) बियाक्कुल, अधरिज, अधीर।
अधूरा (वि.) अधूरहा, आधा-अधूरा।
अध्यापक (पु.) गुरुजी, मास्टर।
अध्यापिका (स्त्री.) बहिन जी, मास्टरिन।
अनगढ़ (वि.) बिनढ़ंग के, भोद्दा।
अनजान (वि.) अनचिन्हार, अनचिन्ह।
अनपढ़ (वि.) अप्पड़, अड़हा, अड़ानी।
अनभिज्ञ (वि.) अनजान, अचेतहा, अचेतही।
अनमोल (वि.) अमरामोल, अमोल।
अनर्थ (पु.) अनर्थ, अनियाव, अधरम।
अनवरत (क्रि.वि.) सरलग, ओरीओर।
अनशन (पु.)अनशन, भूख हड़ताल।
अनाड़ी (वि.) अड़ानी, अबूझ।
अनायास (क्रि.वि.) हुरहा-धुरहा, रब ले, उदुपहा, उदुप ले।
अनार (पु.) दरमी।
अनावरण (पु.) ओलवारटार, ओलवारघुँचा।
अनावश्यक (वि.) बिरथा, फोकटे-फोकट, फोकटिहा।
मूल्यरहित() फोकटिहा, फोकट।
अनावृत्त (वि.) उघारई।
अनावृष्टि (स्त्री.) अबरसा।
अनियंत्रित (वि.) विनलगाम, बिनबागन।
अनिष्ट (वि.) बिपत, अनचाहे।
अनीति (स्त्री.) अनीत, बिगननीत।
अनुकंपा (स्त्री.) दया, कृपा, सोग।
कृपा(स्त्री. ) सोग-दया।
अनुसरण (स्त्री. ) पिछलग्गू, पिछलग्गा।
अनुकरण (पु.) नकल, लूर उतारई।
अनुकूल (वि.) सहाय, सहाई।
अनुक्रम (पु.) ओरी, पछोरी।
अनुग्रह (पु.) दया-सोग, सोग-दया।
अनुचर (पु.) खेवास, खेवासिन, पछचल्ला, पछचल्ली।
अनुज (पु.) पिठेरा भाई, नान्हे भाई, छोटका भाई।
अनुजा (स्त्री.) पिठेरी बहिनी, छोटे बहिनी, छोटकी बहिनी।
अनुज्ञा (स्त्री.)अढ़ोना, बाचा मानई।
आज्ञा(स्त्री. ) अढ़ोना।
अनुत्तीर्ण (वि.) - नपास, फैल
अनुदार (वि.) खोक्खड़, चीम, सूम, किरपा, किरपिन, कंजूस, खसीस।
अनुनय (पु.) केलौली, गेलौली, अरजी-बिनती।
अनुपम (वि.) अनुपम, बेजोड़।
अनुपयोगी (वि.) अबउरऊ, रद्दी, बेकार।
अनुपस्थित (वि.) - गैरहाजिर
अनुबंध (पु.) समझौता, करार।
अनुबंध-पत्र (पु.) करारपत्री, समझौताचिट्ठी।
बातुनी (वि. )चटरा, चटरी, लपरहा, लपरही, फलफलहा, फलफलही, भलभलहा, भलभलही, गोठकाहरा, गोठकाहरिन।
महासुषुप्त(वि. ) महासुते, महासुतर्रा, महासुतर्री।
पानी से भरा छोटा गड्ढ़ा(ना. ) चितावर।
शौच(ना.) बाहिरबट्टा, झाड़ा, टट्टी, दुक्की।
टट्टीखोली(ना.) शौचालय।
मुत्र(ना. )मुतु,पिसाबपानी, एक्की।
समाजकंटक(ना. )समाजकाँटा ।असामाजिकतत्व(ना. )समाजकाँटा।
पवित्रभाव(वि. ) पबरित भाव।
लहालोट (वि. ) लहलोट, आनंदित ।
आनंदित (वि. ) लहालोट, तरंगित।
आल्हादित (वि. ) लहालोट, तरंगित।
तरंगित (वि. ) लहरावत।
कंपायमान() काँपत, हालत-डोलत।
हरिद्रापीत(संस्) हरदीपिंयर।
डुहडुहायबादर() सघनमेघ।
बाधिन दुग्ध(वि. ना. ) बघनीदूध।
केवल (वि. ) फकत, अतकेच।
कंजूस (वि. ) छिच्छड़।
कृपण(वि. ) छिछोड़ा।
वनमृग(ना. ) बनमिरगा।
वनप्रागंण(वि. ) बनअंगना।
समयसंकेत(वि. ) बेरा संकेत।
कालसंकेत(विं) बेराइसारा।
देर शाम(वि. ) सोरा सांझ।
स्वर्णकूप(वि. ) सोनकुँआ।
अमरूदकछार(ना. ) जाम कछार।
मधु पलाश(वि. ) मीठपरसा।
पूछताछ (स्त्री. ) फुराजमूगी।
विश्लेषण(पुल्. ) छिंहीबिंही फरीफरा।
उत्तराधिकारी(वि. ) धनखवैया, आली-आरस।
वटशाखा(ना. ) बरडारा ।
शुभसमय() शुभबेरा, शुभ घड़ी।
सगुनलेखक(वि. ) सगुनलिखैया।
गुरतुरहा() मिठासयुक्त।
मयामिंझरा गारी() प्रेममिश्रित गाली।
लबारीमिंझरागोठ() असत्यमिश्रित वचन।
छिंहीबिंही फरीफरा(पुल्. ) विश्लेषण ।
शुद्ध (वि. ) असल, असली, आरुग।
शुद्धघी(ना. ) आरुगघीव, असलचीव।
शुद्धता (वि. ) आरुगपन, असलपन।
शुद्धबुद्धि (वि. ) आरुगबुध, विशुद्धबुध।
शुद्धि(स्त्री. ) आरुग करई।
शुद्धिकरण (क्रि. ) आरुग करई, सुध करई।
शुद्धअन्तःकरण (वि. ) आरुगअंतस।
अन्तःकरण (ना. ) अन्तस।
मन(पुल्. ) मन, मगज।
बुद्धि(ना. ) बुध।
चित्त(ना. ) चित्त।
अहंकार (पुल्. ) गरब, गुमान, अहमैती।
बुद्धिमान (वि. ) बुधियार।
दीनहीन (वि. ) गदमसरा ।
दीनहीन (वि. )गदमसरी ।
भोलाभाला(वि. )भड़भेसरा ।
जल(ना. )पानी-काँजी।
तीज-पोला (ना. )तीजा-पोरा।
काँचीकुचिया (ना. )चुकिया-पोरा ।
मायका (ना. )माय-मइके ।
साला मित्र(वि. )सारा सख्खा।
स्त्रीप्राणी(वि. )डउकी-परानी ।
समेटना(क्रि. )धरई-सइतई ।
संकलित-संग्रहित(वि. )सकेले-रपोटे ।
जोड़ा-रखा(वि. )जोरे-धरे ।
दला-कूटा(वि. )छराय-कुटाय ।
दलित (वि. )दराय - पिसाय ।
आटा(ना. )पिसान-घिसान।
पत्नी-पुत्र (ना. )डउकी लइका।
षष्ठी-प्रसूति (ना)छट्ठी-छेवारी ।
बरहीअन्न(वि.)बरही-भात ।
बारह-परिक्रमा(वि. )बारा-भाँवर ।
लंगड़-काना(वि.)खोरवा-कनवा ।
गूँगा (वि. )कोंदा-बउला ।
गूँगी(वि. )कोंदी - बउली ।
सँकरा(वि. )धाँधुर- साँकुर।
भाँजा(ना. )कपिला-भाँचा ।
नृत्य-कूद(ना. )नाचा-कूद ।
प्रातःकाल(ना. )बड़ेभिनसरहा, बड़ेबिहनिया ।
दोपहर (ना. )भरे मँझनिया।
सम्पन्न (वि. )भरे-पूरे।
सम्पन्न (विं)भरे-बोजे ।
कूटा-पटका()कुटेले-पटेले ।
पटकनी (क्रि. )पटेलई ।
करवट (क्रि. )अलथी-कलथी।
झड़ी(वि. )झड़ी-पानी, झिमिर-झिमिर बरसा।
ग्राम (ना. )गाँव गौंतरी ।
प्रेम-पीड़ा(ना. )मया-पीरा ।
प्रेम-सहानुभूति ()दया-मया ।
हितैषी - प्रेमी(वि. )हितू मयारू, हितू पिरीतू ।
प्रबंध(पुल्. )जाक-जोखा ।
प्रबंधक(वि. ) जोखाधरैया, जोखाकरैया।
विपदाग्रस्त()बिपतपरे।
रोगग्रस्त(वि. )रोगधरे।
मोहग्रस्त(वि. )मोहपरे ।
हिंसाग्रस्त(वि. )हलहलितमाते ।
तनावग्रस्त(वि. )झींकतानपरे ।
अभावग्रस्त(वि. )कंगालीपरे ।
अतिक्षुधाग्रस्त()पेटखनाय ।
ओलाग्रस्त()पालापरे।
संगतिग्रस्त()पालापरे।
शेष()हाथलगे।
शेष()हाथआय, सेख, बाँचे ।
रोगी मद्यप()रोगहा - मँदहा ।
धानबुवाई()बतर, धानबोनी।
अभिमंत्रित()मंतरमारे, मंतरफूँके।
अभिमंत्रित जल(वि. )मंतरपानी ।
प्रेमासक्त()मयाबुड़े
असमपाद(पुल्. ) रेचका।
असमपाद (स्त्री. )रेचकी।
उत्तानपाद(वि. ) उतानगोड़।
कालकवलित(वि. )बेरालीले।
चौकोर(वि. )चकोलन।
चौरस(वि. ) चकोलन, चरकोनिया।
अग्रहायन (पु.)अग्घन ।
अग्रिम (पु.) - अगोतरी।
अग्रिमराशि(ना. )अगोतरीधन।
अग्रसर() अगुवावत।
अचानक (क्रि.वि.)हुरहा, उदुपहा, उरभट।
अचार (पु.) अथान ।
अच्छा (पु.)बढ़िया, नीक, बने।
अस्पृश्य (वि.) अछूत।
अस्पृश्यता () अछुतपन, अछूतहई ।
अपरिचित (वि.) अनचिन्हार ।
अजब (वि.) अजगुत।
अजीर्ण (पु.) अजीरन, अनपचक।
अज्ञात (वि.)अनचिन्ह, अनचिन्हार।
अज्ञान (पु.) निरबुद्धि, निरबुध।
अज्ञानता (स्त्री.) नासमझी।
अटूट (वि.) पक्का
अट्टहास (वि.) ठहाका
अड़ियल (वि.) जिद्दी
अड़ोस-पड़ोस (पु.)अरोस-परोस
अड्डा (पुल्. ) ठउर ठीहा, ठउर ठिकाना।
अति (वि) अब्बड़, बड़, घात।
अवैधअतिक्रमण (पु.) अवैध पोगराय।
अवैधअतिक्रमणकारी (पुल्. ) अवैध पोगरैया।
अतिथि (पु.)पहुना, सगा, सगासोदर।
अतिरिक्त (पु.) उपरहा, अक्तहा, आगर ।
अतिरेक (पु.)अनपब्बर बढ़ती, अनपब्बर बाढ़े।
अतिवृष्टि (स्त्री.) आगरझड़ी, अक्ताबरसा।
अतिशय (वि.) अब्बड़, घात, बड़, अक्ता।
अधिक(वि. ) अक्ता, अक्तहा, आगर, जादा।
अतिसार (पु.) आँवाजुड़ी।
दस्त(ना. ) पोकर्री ।
अतीत (वि.) जुन्नाबेरा, तइहाबेरा, बीतेबेरा।
अतुकांत (वि.)बिनतुक ।
अत्यंत (वि.) अबड़ेच, बड़ अकन, नंगत, रटाटोर।
अत्यधिक (वि.) अब्बड़, बड़ अकन, नंगत, रटाटोर।
अत्यल्प (वि.) थोकुन थोरिक, थोकन, एककनिक, एकटुड़ी, एककन।
अथवा (यो) नइ तो।
आदर (पु.) सनमान, अदप।
अदम्य (वि.) जबरदम, जब्बर, जबर।
अदरक (पु.) आदा ।
हावभाव (स्त्री.) नखरा।
अदालत (स्त्री.) अदालत,
कचहरी (ना. ) कछेरी ।
अदृश्य (वि.) लोप, छप्प, अदीख।
अद्भुत (वि.) अजगुत ।
अद्यतन (वि.) एकदम नवा, नवानवेला, नेवरिया, नेवरनिन।
अद्वितीय (वि.) अदूसर, अलगेच।
विगलित(वि. ) गिरे, टघले, पझरे ।
अधपका (वि.) अधपक्का, गेदरहा।
अधबीच () आधाबीच।
अधम (वि.) पापी, नीच, निहल।
अधमरा (वि.) अधमरहा ।
अधर्म (पु.) अधरम ।
अधिक (वि.) अब्बड़, बहुत, अनपब्बर।
अधिकार (पु.) अधिकार।
अधिकारी (पु.) अधिकारी।
अधिकृत (वि.) कब्जाय, पोगराय।
अधिग्रहण (पु.) पोगरई।
अधिग्रहणकर्ता() पोगरैया।
अधिग्रहित () पोगराय, कब्जाय।
अधिनायक (पु.) मुखिया, माईमूड़, सियान।
अधिनियम (पु.) नियम।
अधिवक्ता (पु.) अधिवक्ता।
अधिवेशन (पु.) बइठका, बैठक।
अधीर (वि.) बियाक्कुल, अधरिज, अधीर।
अधूरा (वि.) अधूरहा, आधा-अधूरा।
अध्यापक (पु.) गुरुजी, मास्टर।
अध्यापिका (स्त्री.) बहिन जी, मास्टरिन।
अनगढ़ (वि.) बिनढ़ंग के, भोद्दा।
अनजान (वि.) अनचिन्हार, अनचिन्ह।
अनपढ़ (वि.) अप्पड़, अड़हा, अड़ानी।
अनभिज्ञ (वि.) अनजान, अचेतहा, अचेतही।
अनमोल (वि.) अमरामोल, अमोल।
अनर्थ (पु.) अनर्थ, अनियाव, अधरम।
अनवरत (क्रि.वि.) सरलग, ओरीओर।
अनशन (पु.)अनशन, भूख हड़ताल।
अनाड़ी (वि.) अड़ानी, अबूझ।
अनायास (क्रि.वि.) हुरहा-धुरहा, रब ले, उदुपहा, उदुप ले।
अनार (पु.) दरमी।
अनावरण (पु.) ओलवारटार, ओलवारघुँचा।
अनावश्यक (वि.) बिरथा, फोकटे-फोकट, फोकटिहा।
मूल्यरहित() फोकटिहा, फोकट।
अनावृत्त (वि.) उघारई।
अनावृष्टि (स्त्री.) अबरसा।
अनियंत्रित (वि.) विनलगाम, बिनबागन।
अनिष्ट (वि.) बिपत, अनचाहे।
अनीति (स्त्री.) अनीत, बिगननीत।
अनुकंपा (स्त्री.) दया, कृपा, सोग।
कृपा(स्त्री. ) सोग-दया।
अनुसरण (स्त्री. ) पिछलग्गू, पिछलग्गा।
अनुकरण (पु.) नकल, लूर उतारई।
अनुकूल (वि.) सहाय, सहाई।
अनुक्रम (पु.) ओरी, पछोरी।
अनुग्रह (पु.) दया-सोग, सोग-दया।
अनुचर (पु.) खेवास, खेवासिन, पछचल्ला, पछचल्ली।
अनुज (पु.) पिठेरा भाई, नान्हे भाई, छोटका भाई।
अनुजा (स्त्री.) पिठेरी बहिनी, छोटे बहिनी, छोटकी बहिनी।
अनुज्ञा (स्त्री.)अढ़ोना, बाचा मानई।
आज्ञा(स्त्री. ) अढ़ोना।
अनुत्तीर्ण (वि.) - नपास, फैल
अनुदार (वि.) खोक्खड़, चीम, सूम, किरपा, किरपिन, कंजूस, खसीस।
अनुनय (पु.) केलौली, गेलौली, अरजी-बिनती।
अनुपम (वि.) अनुपम, बेजोड़।
अनुपयोगी (वि.) अबउरऊ, रद्दी, बेकार।
अनुपस्थित (वि.) - गैरहाजिर
अनुबंध (पु.) समझौता, करार।
अनुबंध-पत्र (पु.) करारपत्री, समझौताचिट्ठी।
बातुनी (वि. )चटरा, चटरी, लपरहा, लपरही, फलफलहा, फलफलही, भलभलहा, भलभलही, गोठकाहरा, गोठकाहरिन।
टिफिन(ना. )जेंवनडब्बा ।
उपाहारशाला(ना. )होटलबासा ।
प्रातराश(ना. )जलपान, नाश्तापानी।
शाल्यपूप(ना. )इडली ।
पूरिका(ना. )सोंहारी।
मुद्गदोसा(ना. )मूँगचीला ।
पलान्डुदोसा(ना. )गोंदलीचीला।
सोपस्करदोसा(ना. )मसालादोसा ।
गोधूमपिष्टिका(ना. )सूजी उपमा।
वटिका(ना.)बरा।
वटिकरोटिका(ना. )पावरोटी, पावबरा ।
समाश(ना. )समोसा ।
समोसा(ना. ) समोसा।
मुद्गपूर्णिका(ना. )कचौड़ी।
पानीपूड़ी(ना. )पानी गुपचुप।
जलपूरीका(ना. ) पानी गुपचुप।
मृदुरोटिका(ना. )ब्रेड, मैदारोटी।
स्निग्धपिष्टकम्(ना. )केक।
सुपिष्टकम्(ना. )बिस्कुट।
शाकरोटी(ना. )सागरोटी ।
पिष्टजा(ना. )पीजा ।
फलपाक(ना. )फरगुदापाक, फ्रूटजेम।
नवनीत(ना. )लेवना ।
मक्खन (ना. ) लेवना।
मस्तु(ना. )गोरसक्रीम, दूध क्रीम।
फास्टफूड(ना. )अरबन चरबन ।
उपाहार(ना. ) अरबन चरबन।
कासालु(ना. )चिप्स।
पकौड़ा(ना. )भजिया ।
पक्ववटी(ना. )भजिया ।
पालकपकौड़ा (ना. )पालाभाजी भजिया ।
जीवन्तीपक्ववटी(ना. )पालाभाजी भजिया ।
कलायचूर्ण(ना. )फल्लीबुकनी ।
मरीचचूर्णम्(ना. )मिर्चाबुकनी ।
आर्द्रकोपसेचनम्(ना. )आदाचटनी।
सम्पुटाश(ना. )सेन्डविच ।
चायकेन्द्रम्(ना. )चहा दुकान ।
सपीति(ना. )चहा पार्टी ।
क्षीर(ना. )गोरस, दूध।
चायचूर्ण(ना. )चहाबुकनी ।
काफीचूर्णम्(ना. )काॅफीबुकनी
हरितचाय(ना. )हरियर चहा , ग्रीन टी।
शीतलकाफी(ना. )जूड़काॅफी ।
मधुरस(ना. )मदरस।
मधु (ना. )
फलरसः(ना. )फलरस।
पीयूषः (ना. )पेंउस ।
चाकलेहः (ना. )चाकलेट ।
चर्वणकम्(ना. )चगलनीजिनिस।
चिंगम(ना.) चगलनीजिनिस।
सोडा पानी (ना. )फूलखारपानी ।
विक्षारजलम् (ना. )फूलखारपानी।
अङ्कुराः (ना. )जरई।
मुद्गाङ्कुराः(ना. )मूँग जरई
कलायांकुराः (ना. )भूरमूँग जरई ।
कलायांकुराः (ना. )फल्ली जरई ।
चणकाङ्कुराः (ना. )चना जरई।
मोहनभोगः (ना. )मोहनभोग ।
लड्डुकम् (ना. )लड़ुवा
चुर्णलड्डुकम् (ना. )सूजी लड़ुवा।
कुट्टितलड्डुकम् (ना. )बेसन लड़ुवा।
मुक्ताचूर्णलड्डूकम् (ना. )मोतीचूर लड़ुवा
अमृतशष्कुली (ना. )जलेबी ।
मैसूरपिष्टकम् (ना. )मैसूरपाक
रसगोलकम् (ना. )रसगुल्ला, रसगोला।
पानकगोलकम्(ना. )गुलाब जामुन।
मिश्रितम् (ना. )मिसचर ।
शष्कुली (ना. )ठेठरी।
चाकोली (ना.) ठेठरी।
अहराशः (ना. )मंँझनिया जेवन, लंच।
नक्ताशः (ना. )रतिहाजेवन , डीनर
व्यञ्जनम् (ना. )बिंजन।
पकवान (ना. )कलेवा पतेवा ।
मिष्ठान ( ना. )कलेवा पतेवा ।
अङ्गाररोटिका (ना. )अंगाकररोटी ।
गोधूमरोटिका (ना. )गँहूरोटी।
जूर्णरोटिका (ना. )जवाँररोटी ।
कोद्रवरोटिका(ना. )कोदोरोटी ।
तैलरोटिका (ना. )तेलहारोटी, तेलपरहारोटी।
अन्नम् (ना. )भात।
आम्रोदनम् (ना. )आमाभात ।
भर्जितोदनम् (ना. )भातभुँजी, बघारेभात, बघराभात, , फ्राइड राइस।
जंबीरोदनम् (ना. )लिमउभात, लेमन राइस।
भर्जितशाकम् (ना. )भुँजवासाग ।
क्वथितम् (ना. )क्वाँथ, काढ़ा, कढ़ी।
रसम (ना. )झोर - सार, रसा।
रसीला(वि. ) रसहा, झोरहा।
उपदंशः (ना. )अथान चटनी, पिकल्स।
घृतम् (ना. )घीव ।
पायसम् (ना. )खीर।
पर्पटः (ना. )पापर।
मुद्गपर्पटः (ना. )मूँग पापर ।
सागुवर्ध्यम् (ना. )चाँउर पापर।
दधिवटिका (ना. )दहीबोरे, दहीबरा।
दद्यन्नम् (ना. )दहीभात ।
पयोहिमम् (ना. )दूधबरफ , आइस्क्रीम।
स्वादुमथितम् (ना. )लस्सी, मथेदही।
टमाटर (ना. )पताल-बंगाला, टमाटर, गुजगुजा, बेलत्ती, लोगोबोदो, पिचकोला, भंटी अउ बीलभंटी।
फैली वस्तुएँ (ना. )उसारपानी।
समूह (ना. )गोंहड़ी ।
मंडली (ना. )गोंहड़ी ।
समूह (ना. )गोंहड़ी गदबद, दल, झोप्फा।
दलीय(वि.)संझेरा,सामूहिक।
समूह(वि.)सझयरा, दल।
पितातुल्य(ना. ) ददा असन, ददा बरोबर।
मातातुल्य (ना. ) दाई असन, दाई बरोबर।
भ्राता तुल्य(ना. ) भाई असन, भाई बरोबर।
पितामहतुल्य (ना. ) बबा असन, बबा बरोबर।
खेलहठ(वि. )रोंगटाही।
नजर अंदाज(वि. )घिरीमिटकी।
सास-ससुराल(ना. )सास ससुरार।
साझा (ना. )साँझर मिंझर ।
सम्मिलित() सँघरे।
जुड़वा(ना. )जाँवर-जिंयर, जरोंधा, जोड़वा।
पूरी रात(वि. )सरी रात ।
सगे संबंधी(ना. )सग सगियात।
जाति-कुटुम्ब(ना. )जातकुटुम ।
स्वजातीय (वि. )जातसगा।
स्वजातीय बंधु(ना. )जातभाई।
स्वजाति-परजाति(वि. )जात कुजात।
जाति-सम्मिलित(वि. )जातमिले।
जाति-बहिष्कृत (वि. )जातछूटे।
जाति-बहिष्कार () जातबाहिर छोड़ई।
स्वजातीय भोज (ना. )जातभात।
जातीय-समाज()जातसमाज।
अतिथि(ना.) पहुना-पही, सगा-पहुना, सगा-सोदर।
संबंधित() सगा, सग्गे, सग।
संबंधित समाज (ना. )सगा समाज।
सर्वभक्षी (वि. ) सबोभखैया, सबोखवैया।
सर्वभक्षक() सबोखवैया, सबोभखैया।
सर्वाहारी(वि. ) सबोभखैया, सबोखवैया।
सर्वदृष्टा(वि. )सबोदेखैया, भगवान।
सर्वकालिक (ना. ) सबोबेरा बर।
सर्वकाल(वि.) सबोबेरा।
सर्वसुख(वि. ) सबोसुख।
सर्वहन्ता(वि.)सबोमारैया, सबोहनैया।
सर्वग्रह(ना. ) सबोगिरहा।
सर्वसम्मति (ना. ) सबके मन के।
सर्वनाम (ना. ) सबोनाम।
सर्वनाश(वि. ) सबोनास।
सर्वनाशी (वि. )सबोनासू।
सर्वहर्ता(वि. ) सबोहरैया।
सर्वकर्ता(वि. ) सबोकरैया।
सर्वव्यापी (वि. ) सबछाय, सबसमाय, सबसँघरे।
सर्वश्रेष्ठ (वि. ) सिरजम, सबले बढ़के।
सर्वत्र(ना. ) सबोडहर, चारोमूड़ा, दसोमूड़ा, सबोकोती।
सर्वसमाज(ना. ) सबोसमाज।
सर्वसमावेशी (वि. ) सबोसँघरे, सबोछाय।
सर्वलोक() सबोलोक, जम्मोलोक, जम्मोतिलिक।
सर्वशक्तिमान (वि. ) सबले बली, सबले बलवन्ता।
सर्वशक्तिसम्पन्न(वि. ) सबोशक्तिभरे, जमोसकभरे।
सर्वभयहर्ता(वि. ) सबोडरभगैया, जमोभयभगैया।
सर्वदुखहरण(वि. ) सबदुखहरन, जमोदुखहरैया।
सर्वसर्जक(वि.) सबोबनैया, जमोबनैया, जमोसिरजैया।
सर्वसृजन(वि. ) जमोसिरजन।
सर्वप्रीति(वि. ) जमोपिरित।
सर्वचिंतन(क्रि.)जमोगुनान।
सर्वचिंतक(वि.) सबोगुनैया, सब बर गुनैया।
सर्वहित(वि. ) जमोहित।
सर्वहितैषी(वि. ) जमोहितवा।
सर्वजागृति(क्रि. ) जमोजगाय।
सर्वजागरण(क्रि. ) जम्मोजगावन, जम्मोजगवारी।
उपाहारशाला(ना. )होटलबासा ।
प्रातराश(ना. )जलपान, नाश्तापानी।
शाल्यपूप(ना. )इडली ।
पूरिका(ना. )सोंहारी।
मुद्गदोसा(ना. )मूँगचीला ।
पलान्डुदोसा(ना. )गोंदलीचीला।
सोपस्करदोसा(ना. )मसालादोसा ।
गोधूमपिष्टिका(ना. )सूजी उपमा।
वटिका(ना.)बरा।
वटिकरोटिका(ना. )पावरोटी, पावबरा ।
समाश(ना. )समोसा ।
समोसा(ना. ) समोसा।
मुद्गपूर्णिका(ना. )कचौड़ी।
पानीपूड़ी(ना. )पानी गुपचुप।
जलपूरीका(ना. ) पानी गुपचुप।
मृदुरोटिका(ना. )ब्रेड, मैदारोटी।
स्निग्धपिष्टकम्(ना. )केक।
सुपिष्टकम्(ना. )बिस्कुट।
शाकरोटी(ना. )सागरोटी ।
पिष्टजा(ना. )पीजा ।
फलपाक(ना. )फरगुदापाक, फ्रूटजेम।
नवनीत(ना. )लेवना ।
मक्खन (ना. ) लेवना।
मस्तु(ना. )गोरसक्रीम, दूध क्रीम।
फास्टफूड(ना. )अरबन चरबन ।
उपाहार(ना. ) अरबन चरबन।
कासालु(ना. )चिप्स।
पकौड़ा(ना. )भजिया ।
पक्ववटी(ना. )भजिया ।
पालकपकौड़ा (ना. )पालाभाजी भजिया ।
जीवन्तीपक्ववटी(ना. )पालाभाजी भजिया ।
कलायचूर्ण(ना. )फल्लीबुकनी ।
मरीचचूर्णम्(ना. )मिर्चाबुकनी ।
आर्द्रकोपसेचनम्(ना. )आदाचटनी।
सम्पुटाश(ना. )सेन्डविच ।
चायकेन्द्रम्(ना. )चहा दुकान ।
सपीति(ना. )चहा पार्टी ।
क्षीर(ना. )गोरस, दूध।
चायचूर्ण(ना. )चहाबुकनी ।
काफीचूर्णम्(ना. )काॅफीबुकनी
हरितचाय(ना. )हरियर चहा , ग्रीन टी।
शीतलकाफी(ना. )जूड़काॅफी ।
मधुरस(ना. )मदरस।
मधु (ना. )
फलरसः(ना. )फलरस।
पीयूषः (ना. )पेंउस ।
चाकलेहः (ना. )चाकलेट ।
चर्वणकम्(ना. )चगलनीजिनिस।
चिंगम(ना.) चगलनीजिनिस।
सोडा पानी (ना. )फूलखारपानी ।
विक्षारजलम् (ना. )फूलखारपानी।
अङ्कुराः (ना. )जरई।
मुद्गाङ्कुराः(ना. )मूँग जरई
कलायांकुराः (ना. )भूरमूँग जरई ।
कलायांकुराः (ना. )फल्ली जरई ।
चणकाङ्कुराः (ना. )चना जरई।
मोहनभोगः (ना. )मोहनभोग ।
लड्डुकम् (ना. )लड़ुवा
चुर्णलड्डुकम् (ना. )सूजी लड़ुवा।
कुट्टितलड्डुकम् (ना. )बेसन लड़ुवा।
मुक्ताचूर्णलड्डूकम् (ना. )मोतीचूर लड़ुवा
अमृतशष्कुली (ना. )जलेबी ।
मैसूरपिष्टकम् (ना. )मैसूरपाक
रसगोलकम् (ना. )रसगुल्ला, रसगोला।
पानकगोलकम्(ना. )गुलाब जामुन।
मिश्रितम् (ना. )मिसचर ।
शष्कुली (ना. )ठेठरी।
चाकोली (ना.) ठेठरी।
अहराशः (ना. )मंँझनिया जेवन, लंच।
नक्ताशः (ना. )रतिहाजेवन , डीनर
व्यञ्जनम् (ना. )बिंजन।
पकवान (ना. )कलेवा पतेवा ।
मिष्ठान ( ना. )कलेवा पतेवा ।
अङ्गाररोटिका (ना. )अंगाकररोटी ।
गोधूमरोटिका (ना. )गँहूरोटी।
जूर्णरोटिका (ना. )जवाँररोटी ।
कोद्रवरोटिका(ना. )कोदोरोटी ।
तैलरोटिका (ना. )तेलहारोटी, तेलपरहारोटी।
अन्नम् (ना. )भात।
आम्रोदनम् (ना. )आमाभात ।
भर्जितोदनम् (ना. )भातभुँजी, बघारेभात, बघराभात, , फ्राइड राइस।
जंबीरोदनम् (ना. )लिमउभात, लेमन राइस।
भर्जितशाकम् (ना. )भुँजवासाग ।
क्वथितम् (ना. )क्वाँथ, काढ़ा, कढ़ी।
रसम (ना. )झोर - सार, रसा।
रसीला(वि. ) रसहा, झोरहा।
उपदंशः (ना. )अथान चटनी, पिकल्स।
घृतम् (ना. )घीव ।
पायसम् (ना. )खीर।
पर्पटः (ना. )पापर।
मुद्गपर्पटः (ना. )मूँग पापर ।
सागुवर्ध्यम् (ना. )चाँउर पापर।
दधिवटिका (ना. )दहीबोरे, दहीबरा।
दद्यन्नम् (ना. )दहीभात ।
पयोहिमम् (ना. )दूधबरफ , आइस्क्रीम।
स्वादुमथितम् (ना. )लस्सी, मथेदही।
टमाटर (ना. )पताल-बंगाला, टमाटर, गुजगुजा, बेलत्ती, लोगोबोदो, पिचकोला, भंटी अउ बीलभंटी।
फैली वस्तुएँ (ना. )उसारपानी।
समूह (ना. )गोंहड़ी ।
मंडली (ना. )गोंहड़ी ।
समूह (ना. )गोंहड़ी गदबद, दल, झोप्फा।
दलीय(वि.)संझेरा,सामूहिक।
समूह(वि.)सझयरा, दल।
पितातुल्य(ना. ) ददा असन, ददा बरोबर।
मातातुल्य (ना. ) दाई असन, दाई बरोबर।
भ्राता तुल्य(ना. ) भाई असन, भाई बरोबर।
पितामहतुल्य (ना. ) बबा असन, बबा बरोबर।
खेलहठ(वि. )रोंगटाही।
नजर अंदाज(वि. )घिरीमिटकी।
सास-ससुराल(ना. )सास ससुरार।
साझा (ना. )साँझर मिंझर ।
सम्मिलित() सँघरे।
जुड़वा(ना. )जाँवर-जिंयर, जरोंधा, जोड़वा।
पूरी रात(वि. )सरी रात ।
सगे संबंधी(ना. )सग सगियात।
जाति-कुटुम्ब(ना. )जातकुटुम ।
स्वजातीय (वि. )जातसगा।
स्वजातीय बंधु(ना. )जातभाई।
स्वजाति-परजाति(वि. )जात कुजात।
जाति-सम्मिलित(वि. )जातमिले।
जाति-बहिष्कृत (वि. )जातछूटे।
जाति-बहिष्कार () जातबाहिर छोड़ई।
स्वजातीय भोज (ना. )जातभात।
जातीय-समाज()जातसमाज।
अतिथि(ना.) पहुना-पही, सगा-पहुना, सगा-सोदर।
संबंधित() सगा, सग्गे, सग।
संबंधित समाज (ना. )सगा समाज।
सर्वभक्षी (वि. ) सबोभखैया, सबोखवैया।
सर्वभक्षक() सबोखवैया, सबोभखैया।
सर्वाहारी(वि. ) सबोभखैया, सबोखवैया।
सर्वदृष्टा(वि. )सबोदेखैया, भगवान।
सर्वकालिक (ना. ) सबोबेरा बर।
सर्वकाल(वि.) सबोबेरा।
सर्वसुख(वि. ) सबोसुख।
सर्वहन्ता(वि.)सबोमारैया, सबोहनैया।
सर्वग्रह(ना. ) सबोगिरहा।
सर्वसम्मति (ना. ) सबके मन के।
सर्वनाम (ना. ) सबोनाम।
सर्वनाश(वि. ) सबोनास।
सर्वनाशी (वि. )सबोनासू।
सर्वहर्ता(वि. ) सबोहरैया।
सर्वकर्ता(वि. ) सबोकरैया।
सर्वव्यापी (वि. ) सबछाय, सबसमाय, सबसँघरे।
सर्वश्रेष्ठ (वि. ) सिरजम, सबले बढ़के।
सर्वत्र(ना. ) सबोडहर, चारोमूड़ा, दसोमूड़ा, सबोकोती।
सर्वसमाज(ना. ) सबोसमाज।
सर्वसमावेशी (वि. ) सबोसँघरे, सबोछाय।
सर्वलोक() सबोलोक, जम्मोलोक, जम्मोतिलिक।
सर्वशक्तिमान (वि. ) सबले बली, सबले बलवन्ता।
सर्वशक्तिसम्पन्न(वि. ) सबोशक्तिभरे, जमोसकभरे।
सर्वभयहर्ता(वि. ) सबोडरभगैया, जमोभयभगैया।
सर्वदुखहरण(वि. ) सबदुखहरन, जमोदुखहरैया।
सर्वसर्जक(वि.) सबोबनैया, जमोबनैया, जमोसिरजैया।
सर्वसृजन(वि. ) जमोसिरजन।
सर्वप्रीति(वि. ) जमोपिरित।
सर्वचिंतन(क्रि.)जमोगुनान।
सर्वचिंतक(वि.) सबोगुनैया, सब बर गुनैया।
सर्वहित(वि. ) जमोहित।
सर्वहितैषी(वि. ) जमोहितवा।
सर्वजागृति(क्रि. ) जमोजगाय।
सर्वजागरण(क्रि. ) जम्मोजगावन, जम्मोजगवारी।
सर्वजागृत(वि. ) जम्मोजागे।
लज्जा(स्त्री. ) लाज सरम।
लज्जाजनक(ना. ) लाजबियैया, लजलजावन।
लज्जामृत(वि. ) लाजमरे।
लज्जित (वि. ) लजाय।
लज्जाविक्रय(क्रि. ) लाज बेंचई।
लज्जाविक्रेता(वि. ) लाजबेंचैया।
निर्लज्ज (वि. ) लाजबेचे।
गुप्तसंरक्षित(वि. )छाबेराखे।
कुलीन(वि. ) जतवन्ता, जतवन्तिन।
संभ्रांत (वि. ) जतवन्ता, जतवन्तिन।
सुदुर(वि. ) दुरिहा।
दूर (वि. ) दुरिहा।
घृणा (वि. ) दूरछुर, दूरिहई,
निकट(वि. ) लकठा, लगझेवर, तीरतखार।
आसपास(वि. ) लकठा, लगझेवर, तीरतखार।
प्रतिष्ठित-गुणी()गुनीमानी।
निकटतम(वि. ) लगझेवर, लकठा, तीर-तखार।
ज्वलन्त(वि. )जरत-बरत।
घर ही घर(ना. )घरेघर ।
अतिप्रसन्न(वि. )कुलकुल्ला ।
तंत्रोपचार(क्रि. )तेलाबाती।
तांत्रिक उपचार(क्रि.) देखासुना। पिलपिला(वि. )गुलगुलहा, पिचकोलाय, पिचगुलहा।
अकेला()एकतन।
ठीक से()बनेगतर ।
बेढ़ंगा()बिनगतर, बिनढ़ंग, बिनरंगढ़ंग।
निकृष्ट(वि. )बिनगत ।
गयाबीता(वि. ) बिहज, गे बीते।
तिनिकृष्ट(वि. ) बिनरंगढ़ग।
खराब(वि. )बिस्वारथ , रद्दी।
बेटी बिदाई(ना. )बेटीबिदा ।
बिदाई(ना. )बिदा।
गौना(ना. )पठौनी।
पगफेरा(क्रि. )पगफेरौना ।
रोका()रुपिया धराई, नरियर सुपारी भेट।
सगाई()फलदान, सगई।
पखवाड़ा()पंन्द्रही।
चैत्र शुक्लपक्ष(ना. )चइत अँजोरीपाख।
कोमल प्रकृति(वि. )केंवची बानी।
किशोरावस्था(वि. )केंवची उम्मर ।
कन्या बिदाई (ना. )गवन- पठौनी
सौंदर्यवर्धन(वि. ) सुघरई बढ़वार।
गोदनासुई(ना.) गोदनीसूजी।
फूल-पान (ना. ) फूल-पत्ती।
कांच-कौड़ी (ना. ) काँछ-कौड़ी।
गुफावासी(ना. ) खोहरहैया।
आदि मानव (वि. ) जुनपटमनखे ।
शैलचित्र (ना. ) पथराचित्र ।
मानवश्रृंगार (वि. ) मनखेसिंगार।
सोना-चांदी (ना. ) सोन-चाँदी।
लोहा(ना. ) लोहा-लक्खड़।
लोह अयस्क (ना. ) कुँवारीलोहा।
अष्टधातु() आठधात।
लज्जा(स्त्री. ) लाज सरम।
लज्जाजनक(ना. ) लाजबियैया, लजलजावन।
लज्जामृत(वि. ) लाजमरे।
लज्जित (वि. ) लजाय।
लज्जाविक्रय(क्रि. ) लाज बेंचई।
लज्जाविक्रेता(वि. ) लाजबेंचैया।
निर्लज्ज (वि. ) लाजबेचे।
गुप्तसंरक्षित(वि. )छाबेराखे।
कुलीन(वि. ) जतवन्ता, जतवन्तिन।
संभ्रांत (वि. ) जतवन्ता, जतवन्तिन।
सुदुर(वि. ) दुरिहा।
दूर (वि. ) दुरिहा।
घृणा (वि. ) दूरछुर, दूरिहई,
निकट(वि. ) लकठा, लगझेवर, तीरतखार।
आसपास(वि. ) लकठा, लगझेवर, तीरतखार।
प्रतिष्ठित-गुणी()गुनीमानी।
निकटतम(वि. ) लगझेवर, लकठा, तीर-तखार।
ज्वलन्त(वि. )जरत-बरत।
घर ही घर(ना. )घरेघर ।
अतिप्रसन्न(वि. )कुलकुल्ला ।
तंत्रोपचार(क्रि. )तेलाबाती।
तांत्रिक उपचार(क्रि.) देखासुना। पिलपिला(वि. )गुलगुलहा, पिचकोलाय, पिचगुलहा।
अकेला()एकतन।
ठीक से()बनेगतर ।
बेढ़ंगा()बिनगतर, बिनढ़ंग, बिनरंगढ़ंग।
निकृष्ट(वि. )बिनगत ।
गयाबीता(वि. ) बिहज, गे बीते।
तिनिकृष्ट(वि. ) बिनरंगढ़ग।
खराब(वि. )बिस्वारथ , रद्दी।
बेटी बिदाई(ना. )बेटीबिदा ।
बिदाई(ना. )बिदा।
गौना(ना. )पठौनी।
पगफेरा(क्रि. )पगफेरौना ।
रोका()रुपिया धराई, नरियर सुपारी भेट।
सगाई()फलदान, सगई।
पखवाड़ा()पंन्द्रही।
चैत्र शुक्लपक्ष(ना. )चइत अँजोरीपाख।
कोमल प्रकृति(वि. )केंवची बानी।
किशोरावस्था(वि. )केंवची उम्मर ।
कन्या बिदाई (ना. )गवन- पठौनी
सौंदर्यवर्धन(वि. ) सुघरई बढ़वार।
गोदनासुई(ना.) गोदनीसूजी।
फूल-पान (ना. ) फूल-पत्ती।
कांच-कौड़ी (ना. ) काँछ-कौड़ी।
गुफावासी(ना. ) खोहरहैया।
आदि मानव (वि. ) जुनपटमनखे ।
शैलचित्र (ना. ) पथराचित्र ।
मानवश्रृंगार (वि. ) मनखेसिंगार।
सोना-चांदी (ना. ) सोन-चाँदी।
लोहा(ना. ) लोहा-लक्खड़।
लोह अयस्क (ना. ) कुँवारीलोहा।
अष्टधातु() आठधात।
No comments:
Post a Comment